ALIŞKANLIKLAR NASIL OLUŞUR?

ALIŞKANLIKLAR NASIL OLUŞUR?

Çeşitli iç ve dış etkiler sonucu kazandığımız yineleyici ve koşullanmış davranışlarımıza alışkanlık adını vermekteyiz. Alışkanlıklar, üzerinde gittikçe daha az düşünme eğiliminde olduğumuz hareketlerdir. Günlük hayatımızda büyük bir yer kaplayan alışkanlıklarımızın çoğunu sorgulamayız ve olduğu gibi kabul ederiz. 

Bazı alışkanlıklar ise bir noktadan sonra bize ciddi sıkıntılar yaratmaya başlayabilir. Böyle durumlarda bile onlardan vazgeçmek oldukça zorlu bir süreçtir. Hipnoz seanslarımızın da büyük bir çoğunluğunu kötü alışkanlıkların değiştirilmesi amacıyla uygulamaktayız. Öyleyse nedir bu alışkanlık denen şey, nasıl oluşur, inceleyelim...

Alışkanlıklar kişi yeni bir şey öğrendikten sonra beynin "bazal ganglionlar" ve "prefrontal korteks" adı verilen bölgelerinde oluşur. Alışkanlıkların oluşum mekanizması ise alışkanlık döngüsü adı verilen bir sistemle açıklanmıştır. Alışkanlık döngüsü dediğimiz süreç üç adımdan meydana gelmektedir: Davranış, tetikleyici ve ödül.

Herhangi bir davranış ilk seferinde bilinçli yapılan bir hareketken bu aşamadaki bir tetikleyicinin varlığı onu bilinçsizce yapılan bir alışkanlığa dönüştürebilir. Üçüncü aşamada ise ödül vardır. Beynin kendini ödüllendirmeye olan eğilimi bir davranışın rutin hale gelmesinde en büyük etkendir.

Örneğin derste yorulan, uykusu gelen ve sıkılan bir tıp öğrencisi ders arasında kendine bir kahve alıyor. Kahvenin içindeki kafein ve şeker öğrenciye hem enerji veriyor hem de öğrencinin uykusunu açıyor. Bunun sonucu olarak beynin bahsettiğimiz kısımlarında dopamin salınımı oluyor ve ödül hissi oluşuyor. Burada 'kahve almak' kendi başına sıradan bir davranıştan ibaretken 'can sıkıntısı' tetikleyici unsur oldu ve son aşamada deneyimlenen enerji alma/ödül hissiyle alışkanlık döngüsü tamamlanmış oldu.

Bir rutini uygularken beynimizin sorgulayan kısmı gittikçe daha az çalışır ve canımızın sıkıldığı bir anda farkında bile olmadan kendimizi kahve makinesine doğru giderken bulabiliriz...

Dr. Anıl Uluhan - Hipnoterapi Uzmanı